þróun á þjónustu við geðfatlaða, samvinna og ný tækifæri
Velferðarsvið Reykjavíkurborgar stóð fyrir málþingi í gær sem bar heitið ,,þróun á þjónustu við geðfatlaða: samvinna og ný tækifæri’’. Málþingið er einn þáttur í öflugu samstarfsverkefni um þróun á þjónustu fyrir geðfatlaða sem Velferðarsvið hefur leitt frá 2008 með þjónustusamningi við félags- og tryggingamálaráðuneytið.
Að samstarfsverkefninu stóðu fulltrúar notanda, aðstandenda, ráðgjafahópur Straumhvarfa, fulltrúar félaga- og hagsmunasamtaka Geðhjálpar og Hugarafls. Ennfremur áttu eftirtaldar þjónustustofnanirnar fulltrúa í starfshópum: Svæðisskrifstofa málefna fatlaðra í Reykjavík, geðsviðs Landspítala Háskólasjúkrahús, Félagsbústaðir, Miðstöð heimahjúkrunar, Geðheilsumiðstöð Heilsugæslunnar og Velferðarsvið Reykjavíkurborgar. Rúmlega sextíu aðilar sátu í ellefu starfshópum. Á málþinginu kom fram afrakstur starfshópana sem og framkvæmdir í kjölfar tillagna og kortlagninga starfshópa.
Um það bil 30% málþingsgesta höfðu tekið þátt í starfshópum en voru 75% málþingsgesta mjög ánægð eða frekar ánægð með vinnu og verkefni starfshópa. Um 70% málþingsgesta töldu að umrætt þróunarstaf síðustu tveggja ára muni skila sér í þjónustu til notenda. Málþingsgestum gafst kostur á að koma með ábendingar og þar var meðal annars að finna eftirfarandi athugasemdir:
- „Haldið áfram því góða starfi sem þegar er hafið. Takast á við að fyrirbyggja að fólk þurfi sérhæfða þjónustu. Ekki að sætta sig við að örorka af völdum geðsjúkdóma aukist og aukist.
- „Mikilvægt að upplýsingum sé haldið að samtökum og notendum til þess að sem flestir séu með/upplýstir um gang mála. GEGT var ekki frábær síða, hefði þurft meiri eftirfylgni á hana þ.e. segja frá fréttum á henni og uppfæra reglulega".
- „Hvet velferðarsvið eindregið að stuðla að meiri líkamlegri hreyfingu hjá einstaklingum með geðraskanir og annarra sem forvörn. Að auðvelda aðgengi fyrir þessa hópa að hreyfingu, hvort sem verið er að tala um líkamsræktarstöðvar, afnot af íþróttasölum eða almenn heilsuefling í umsjá fagaðila. Hreyfing er einn þáttur af mörgum til að stuðla að betri geðheilsu og mætti hlúa betur að þeim þætti".
- „Til hamingju með vel unnin störf. Það þarf að passa að mörkin á milli heimilis og stofnunar séu vel skilgreind og persónulegt frelsi íbúa sé virt".
- „Flottir fyrirlestrar, takk".
Fyrirspurn sem barst nýverið í netfangið gegt@reykjavik.is
,,Hvaða skilyrði eru fyrir búsetu innan búsetukjarna/þjónustukjarna? Hvers konar þjónustu er hægt að fá? Hverjir eru styrkleikar eða annmarkar við búsetuna?“
Þessar áhugaverðu spurningar bárust frá einum lesanda GEGT en einnig óskaði viðkomandi eftir því að fá að vita hvar upplýsingar um m.a. um búsetukjarnana væri að finna.
Leitað var til verkefnastjóra í málefum fatlaðra á Velferðarsviði, Jónu Rutar Guðmundsdóttur, sem heldur utan um uppbyggingu þjónustu við geðfatlaða. Að sögn Jónu Rutar er því miður ekki búið að vinna efni í bæklinga, m.a. þar sem ekki er búið að ljúka störfum innan tíu starfshópa sem koma að þróun og uppbyggingu. Hins vegar má eiga von á því að fljótlega verði útgefnir bæklingar sem skilgreini þjónustu og vísi m.a. á hvar upplýsinga sé að finna.
Það lá ekki á svörum hjá Jónu Rut þegar hún var innt eftir skilgreiningu á búsetukjörnum/þjónustukjörnum:
,,Búsetukjarni merkir að um sé að ræða nokkrar einstaklings íbúðir (um 50-60 fm2 að stærð) , oftast 4-6 íbúðir í einum kjarna með sameiginlegri aðstöðu innan einnar íbúðar sem er ennfremur hluti af starfsmannaaðstöðu. Þannig er einstaklingum boðin búseta innan lítils kjarna með aðgengi að starfsfólki, í sumum tilvikum allan sólarhringinn. Þessa dagana er verið að bjóða einstaklingum búsetu sem voru á lista frá árinu 2005 sem tilheyrir Straumhvörfum. En á þessu ári var metið að þörf fyrir búsetu af þessu tagi væri til staðar hjá 84 geðfötluðumReykvíkingum. Í dag vitum við að þörfin er meiri og verið er að finna leiðir til þess að koma á móts við þá sem óska eftir og hafa þörf fyrir búsetuform eins og þetta.
Þjónustan er megin einkenni búsetu af þessu tagi. Einn starfshópur er að halda áfram að skilgreina ítarlega þjónustustefnu sem byggir á ákveðinni hugmyndafræði valdeflingar, notendasamráðs, mannhyggju o.fl. Í stuttu máli þá er markmiðið að skapa umhverfi fyrir vöxt, þroska og bata hvers einstaklings. Það mikilvægasta er að unnið verður á forsendum hvers og eins því ábyrgð bata er á höndum hvers einstaklings og ekkert vaxta-/bataferli eins.Við viljum veita allan þann stuðning sem þarf með það að markmiði að efla viðkomandi í leit sinni að merkingu, farsæld o.s.frv. Þannig setja íbúar þjónustukjarna sér sín eigin markmið sem þjónustustefna gengur þvert á.Dæmi:Jón Jónsson setur sér það markmið að læra að elda einfaldan en hollan og góðan mat. Hann getur óskað eftir því hvort hann fái leiðsögn, stuðning, hvatningu eða örvun við matseldina. Markmið er að íbúar og starfsfólk vinni að því að skapa umhverfi sem einkennist af trausti, kærleik, virðingu o.s.frv. Við vitum að sumir þurfa mikinn stuðning en aðrir minni, en öll, hvort sem um ræðir íbúa eða starfsfólk, erum við í leit að farsæld, merkingu og viljum hafa hlutverk. Það eru þessi gildi sem lagt verður höfuðáhersla á; að íbúar finni og viti að þeir fá stuðning til þess að takast á við þau verkefni sem koma í framtíðinni''.
Þetta hljómar afar vel en hvaða gallar eru á þessu að mati Jónu Rutar?
,,Í sjálfu sér sé ég ekki neina beina annmarka á þessu. Hugmyndafræðin og þjónustustefnan eru tilbúnar, sennilega eru annmarkarnir þeir að sumir hafi ekki trú á að þetta sé hægt. En við höfum þegar sýnt fram á að þetta er vel hægt og skilar góðum árangri í bata einstaklinga. Þrátt fyrir að sumir telji þetta ekki henta öllum, þá er ég viss um að allir geta náð framfaraskrefum, þau eru bara mismunandi. Einu skilyrðin eru í sjálfu sér að viðkomandi verður að vilja vera í bataferli og hafa kjark til þess að takast á við þann ótta og kvíða sem getur stundum komið sem fylgir því að setja upp væntingar gangvart einhverju. Við erum allavegana til staðar og ætlum okkur að ná okkar markmiðum sem eru þau, að virkja sem allra flesta til samfélagsþátttöku á eigin forsendum, því að samfélagið þarf á öllum að halda, ekki bara sumum''.
Fréttaskot 4. maí 2009
Verkhluti II
Framgangur verkhluta II, yfirfærslu þjónustuverkefna frá Svæðisskrifstofu málefna fatlaðra í Reykjavík til Velferðarsviðs samkvæmt yfirlýsingu frá 28.08.08 Samningsaðilar undirrituð viljayfirlýsingu um leið og undirritaður var þjónustusamningur sem ber vinnuheitið verkhluti I þann 28.08.08. Yfirlýsingin kveður á um að samningsaðilar vinni markvisst að því að flytja þjónustuverkefni sem Svæðisskrifstofa málefna fatlaðra í Reykjavík hefur sinnt til Velferðarsviðs Reykjavíkurborgar... (lesa meira með því að smella hér).
Fréttaskot 4. maí 2009
Verkhluti I:
Afar ánægjulegt er að greina frá því að mjög vel hefur gengið með starfshópana tíu sem eru skipaðir 60 fulltrúum ýmissa hópa m.a. notendum, aðstandendum, fulltrúum hagsmunasamtaka og helstu þjónustustofnana sem veita geðfötluðum þjónustu.
Nokkrir starfshópar hafa skilað frá sér tillögum í skýrslu og má þar einkum nefna... (lesa meira með því að smella hér)
Fyrirspurn sem barst í netfangið gegt@reykjavik.is
,,Góðan daginn, ég er að velta fyrir mer hversvergna ekki er bara hægt að segja manneskja með vandamál uppmögnuð af erfiðleikum og áföllum eða bara manneskja í stað Geðfatlaðs. Við eru bara fólk og það er engin æðri en annar. Mér finnst þetta vera að stimpla fólk og að segja að ég sé geðfatlaður og slíkt finnst mér ekki viðeigandi’’
Jóna Rut Guðmundsdóttir verkefnastjóri í málefnum fatlaðra svarar fyrirspurn:
Við fengum ábendingu frá einum lesanda á GEGT um hvers vegna við tölum um geðfatlaða einstaklinga, í stað manneskju. Og við á GEGT ættum að nota almenn orð yfir alla. GEGT er einmitt staður til þess að skiptast á skoðunum og fögnum við því fyrirspurnum eða athugasemdum.
Kennismiðir og fræðimenn hafa m.a. rætt um áhrif ,,stimplunnar’’ sem fellst í sjúkdómsgreiningum. Þrátt fyrir skiptar skoðanir eru fleiri á þeirri skoðun að greina m.a. sjúkdóma og notast við greiningarkerfi, til dæmid DSM-IV, til þess að sama merking sé lögð í þau hugtök sem notuð eru manna á milli. Rétt eins og með annað þá fylgjir þessu ákveðnir kostir en líka annmarkar eins og lesandi okkar bendir á. Einn af megin kostum greiningarkerfa er að einstaklingar vegna sakir sjúkdóma fá aðstoð, umfram aðra, til þess að lifa sjálfstæðu lífi.
Fréttabréf frá starfshópum
Fréttabréf frá starfshópunum 10 hafa nú verið sett á sér síðu og má nálgast þau með því að smella á flipann "fréttir frá starfshópum" hægra meginn á síðunni.
Innkomin spurning í netfangið gegt@reykjavik.is
Hvernig væri að fá sálfræðinga í grunnskólanna fyrir börn frá 6 til 18 ára aldurs. Þó ekki væri nema ein kennslustund í viku. Börn á aldrinum 6 til 9 ára myndu æfa leiki, og fleira. Ég geri ráð fyrir að kostnaður varði mikill í upphafi,enn þegar fram í sækir myndu geðsjúku fólki fækka?
Svar frá Jónu Rut Guðmundsdóttur, verkefnastjóra
Þetta er vissulega áhugaverð framtíðarsýn sem þú varpar fram og sýnir m.a. mikilvægi samstarf ýmissa þjónustuaðila og í þessu tilviki menntakerfið. Fyrstu skrefin í yfirfærslu málefna geðfatlaðra frá ríki til Reykjavíkurborgar miðast við að veita geðfötluðum einstaklingum tækifæri á búsetu og skilvirkri stuðningsþjónustu svo þeir fái tækifæri á að taka virkan þátt í samfélaginu. Einstaklingar sem ekki hafa átt tækifæri á að halda heimili eða átt hlutverk í samfélaginu eins og aðrir ófatlaðir.