Á grænu ljósi í 41 ár
03.02.2012
Upplestur á frétt 
Dagbjartur Sigurbrandsson hefur stýrt umferðarljósunum í Reykjavík i 41 ár og á þeim tíma hafa orðið gríðarlegar breytingar á umferðinni og tækninni sem er á bak við umferðarljós og stýringu þeirra. Á næstunni lætur Dagbjartur af störfum eftir farsælan og ánægjulegan tíma og af því tilefni var honum haldið kveðjuhóf af starfsmönnum á Framkvæmda- og eignasviði. Hópur lögreglumanna sem átt hefur mikil samskipti við Dagbjart mætti einnig til að kveðja góðan félaga og þakka fyrir samstarfið.
Fyrstu umferðarljósin í Reykjavík voru sett upp fyrir rúmum 60 árum og hefur Dagbjartur fylgst með þróun mála bróðurpartinn af þeim tíma. Þegar hann byrjaði var gamla tæknin enn við lýði og svo skemmtilega vildi til að þegar hann fór til þjálfunar í Englandi hjá fyrirtækinu sem framleiddi nánast öll umferðarljós á þeim tíma hitti hann verkfræðingana sem höfðu sett upp fyrstu umferðarljósin í Reykjavík tuttugu árum fyrr. Þeir voru á þeim tíma að þróa næstu kynslóð umferðarljósa og Dagbjartur hefur fylgst með þróun mála frá þeim tíma.
Gangsetti fyrstu hnappastýrðu gangbrautarljósin
Þegar Dagbjartur hóf störf hjá borgarverkfræðingsembættinu í Reykjavík árið 1971 voru umferðarljós á 16 gatnamótum og sama ár tók hann þátt í að gangsetja fyrstu hnappastýrðu gangbrautarljósin en þau voru tekin í notkun 9. september á Bústaðavegi við Grímsbæ. Ljósin á þessu árum voru rafliðastýrð og hlaut Dagbjartur þjálfun hjá Bæjarsímanum í Reykjavík í stillingum ýmissa elektró- mekanískra hluta eins og notuð voru í sjálfvirkum símstöðvum.
Það var Ingi Ú. Magnússon gatnamálastjóri sem réði Dagbjart til starfa og hann setti þau skilyrði að hann mætti ekki hætta fljótlega eftir ráðningu. Óhætt er að segja að Dagbjartur hafi staðið vel við það loforð. Dagbjartur átti gott samstarf við Inga Ú. og Guttorm Þormar yfirverkfræðing.
Til vinnu í lögreglufylgd
Fyrstu tíu árin í starfi sínu var Dagbjartur einn á umferðarljósavaktinni. ,,Skil varla hvernig ég fór að því,“ segir hann en þakkar það einkum góðri heilsu. Hann varð þó fyrir því að fótbrotna árið 1974, en þó hann væri í gipsi og á hækjum varð að sinna umferðarljósunum. Lögreglan þurfti eitt sinn nauðsynlega á aðstoð að halda og sótti því Dagbjart heim. Hann er því einn af fáum sem hafa farið til vinnu í lögreglufylgd og Dagbjartur komst að því síðar að nágrannarnir höfðu fylgst spenntir með og velt ýmsu fyrir sér.
Rauðljósavélar, teljarar og stöðumælar
Umferðarljósin voru ekki það eina sem Dagbjartur sinnti því fljótlega byrjaði hann að setja upp sjálfvirka umferðarteljara sem voru íslensk hönnun og var töluverð þróunarvinna vegna þess, en þeir voru síðar leystir af hólmi með erlendum teljurum. Einnig sá Dagbjartur um uppsetningu á gjaldtökubúnaði fyrir Stöðumælasjóð og þar hefur orðið mikil þróun á liðnum áratugum. Á seinni árum hafa rauðljósa- og hraðamyndarvélar verið í verkahring Dagbjarts og annarra starfsmanna umferðarljósadeildarinnar.
Tíföld fjölgun umferðarljósa á 40 árum
Frá því Dagbjartur hóf störf hefur umferðarljósum fjölgað gríðarlega en þau eru tífalt fleiri í dag en þá. Í dag eru umferðarljósin í Reykjavík á 118 á gatnamótum og 33 hnappastýrð gangbrautarljós. Auk ljósa í Reykjavík eru einnig umferðarljós í nágrannasveitarfélögunum á höfuðborgarsvæðinu og tók Dagbjartur þátt í uppsetningu þeirra. Þau ljós tengjast mörg hver miðlægri stýringu umferðarljósa sem Dagbjartur segir að sé mikið framfaraskref og einstakt. Um helmingur umferðarljósa á höfuðborgarsvæðinu eru samtengd með ljósleiðurum sem gefur hraðari boð.
Nemar telja bíla
Meðal tækninýjunga í umferðarljósakerfinu eru skynjarar sem settir eru í göturnar. Þeir eru staðsettir í um 120 metra fjarlægð frá gatnamótunum og stýra ljósum að miklu leyti, bæði með beinum hætti þegar umferð er lítil og einnig með óbeinum hætti þannig að stýringin er byggð á upplýsingum sem safnast yfir lengri tíma. Í gagnabanka safnast upplýsingar um fjölda bíla og hraða þeirra um gatnamótin á hverjum tíma. Dagbjartur man tímana tvenna í mælingu umferðar og áður fyrr voru skynjararnir mannlegir. ,,Hér áður fyrr fengum við nema í verkfræði sem stóðu við gatnamótin með teljara og skráðu fjölda bíla“. Hann hrósar þeim sem halda utan um mælingarnar í dag. ,,Menn liggja yfir þessum gögnum til að fá gott flæði í umferðina.“
Ljós hafa vikið vegna breytinga
Dagbjartur hefur einnig tekið þátt í að endurnýja mikið af búnað sem var búinn var að þjóna hlutverki sínu eða vegna þess að breytingar hafa verið gerðar á skipulagi umferðar. Fyrstu umferðarljósin sem lögð voru niður voru á gatnamótum Pósthússtrætis og Austurstræti. Það var gert 12. ágúst 1973 og þá var Austurstræti breytt í göngugötu. Þetta var á tíma Birgis Ísleifs sem borgarstjóra og það voru uppi hugmyndir um yfirbyggða göngugötu.
Önnur umferðarljós sem Dagbjartur sá um að taka úr sambandi voru umferðarljósin við Slökkvistöðina og það var vegna breytinga í nærliggjandi gatnakerfi. Ljósin við slökkvistöðina voru frábrugðin öðrum ljósum því hægt var að stýra þeim frá slökkvistöðinni og láta blikka ótt og títt þegar útkalla var. Ljósin sem eru í dag á Bústaðaveginum er stillt á forgang fyrir neyðarbíla þannig. Dagbjartur sá einnig um stýringu á hliðbúnaði sem er notaður til að opna leið inn í Hlíðahverfið fyrir sjúkra- og slökkviliðsbíla.
Frá upphafi hafa verið lögð niður 22 umferðarljós fyrir gatnamót og 20 hnappastýrð gangbrautarljós.
Dansandi fjölskyldumaður
Dagbjartur Sigurbrandsson, verkefnastjóri miðlægrar stýringar umferðarljósa, er fæddur 30. október 1946 í Reykjavík. Hann er lauk gagnfræðaprófi, rafvirkjun, flugnámi, ásamt fjölda námskeiða bæði heima og erlendis.
Eiginkona Dagbjarts er Guðfinna Kjartansdóttir, börn þeirra eru þrjú Sigurbrandur f. 9. des. 1973, Kjartan f. 22. sept. 1976 og Lilja f. 7. júlí 1982. Barnabörnin eru sex: Guðfinna Rós, Dagbjartur, Perla Sól, Birta Ósk, Haukur Smári og Jón Bjartur.
Dagbjartur hefur stundað íþróttir frá æskuárum og hugar vel að heilsunni. Hann hefur hvorki reykt né drukkið og lyftur notar hann í algjöru hófi. Síðustu árin hefur vinnustaðurinn verið á 4. hæð í Borgartúni 12 og oft á dag notar Dagbjartur stigann. „Það eru um 90 þrep upp á hæðina“, segir Dagbjartur og líklega hefur hann farið stigana 3 – 4 sinnum á dag því stór hluti vinnunnar er á vettvangi út í bæ.
Dagbjartur stundar sund á hverjum morgni og iðkar Qi Gong þrisvar í viku. Með konu sinni er hann í hjónakúbbnum Laufinu sem hittist minnst fjórum sinnum á ári. Þau eru stofnfélagar en klúbburinn var stofnaður árið 1974. ,,Það er gaman að dansa og við erum með hljómsveit og mikið fjör," segir Dagbjartur sem lítur björtum augum til framtíðar.
Ítarefni - Nánari upplýsingar um umferðarljós:
Um sögu umferðarljósanna
Um miðlæga stýringu umferðarljósa