Áhættustjórnun

Áhættustjórnun hefur verið skilgreind með eftirfarandi hætti:

„Áhættustjórnun er kerfisbundin aðferð sem beitt er þvert á starfsemi stofnunar til að greina, upplýsa og ákvarða hvernig skuli bregðast við tækifærum og ógnunum sem viðkomandi stofnun stendur frammi fyrir við að ná sínum markmiðum“ [1].

Með áhættustjórnun er átt við ferlið í heild sinni en algengustu hugtökin innan áhættustjórnunar eru áhætta og áhættumat. Þessi hugtök eru skilgreind hér að neðan:

Áhætta:

• Áhætta er það sem getur gerst og haft áhrif á að stofnun eða verkefni nái markmiðum sínum [2].
• Áhætta felur jafnt í sér tækifæri sem ógnun [3].

Áhættumat er ferli sem gengur þvert á reksturinn og felur í sér aðkomu stjórnar, stjórnenda og annars starfsfólks. Með áhættumati er leitast við að [4]:

• Skilgreina áhættuþætti sem geta haft áhrif á að markmið með viðkomandi rekstri náist.
• Skilgreina áhættuþol „risk tolerance“ eða áhættuvilja „risk appetite“.
• Stjórna eða meðhöndla áhættuþætti þannig að þeir tryggi hæfilega vissu um að sett markmið í viðkomandi stofnun og rekstrareiningum innan hennar náist (eða hafi náðst).

Áhættustjórnun er á ábyrgð stjórnenda á hverju stigi skipulagsheildar. Ábyrgð á heildaráhættustjórnun fyrirtækis liggur hjá stjórn og forstjóra.

Alþjóðasamtök innri endurskoðenda hafa gefið út yfirlýsingu („position statement“) [5] um aðkomu innri endurskoðunar að áhættustýringu innan fyrirtækja. Samkvæmt yfirlýsingunni er hlutverk innri endurskoðunar fyrst og fremst að vera leiðandi í þekkingaruppbyggingu á áhættumati, nýta það í úttektum og vera stjórnendum til ráðgjafar.

Ferli áhættustjórnunar

Áhættustjórnun er agað ferli, sem felst meðal annars í skilgreiningu og greiningu áhættuþátta, mati á þeim og ákvörðun um viðbrögð.

Ferill áhættustjórnunar. Heimild : AS/NZS 4460:2004

Vinnuferlið felst í því að fara yfir lykilþætti áhættustjórnunar sbr. mynd, þ.e:

1. Finna samhengið - Yfirfara helstu markmið viðkomandi eininga/stofnunar.
2. Finna áhættuþætti - Greining áhættuþátta - hvað getur gerst?
3. Greina áhættu - Skilgreining vægi áhættu (áhrif og líkur).
4. Meta áhættu - Skilgreining á áhættuþoli.
5. Meðhöndla áhættu - Skilgreina viðbrögð við áhættu - hvað þarf að gera (umbótaverkefni skilgreind).

Áhætta metin:

Áhætta er metin út frá tveimur þáttum; annars vegar hve mikil áhrif atburður eða atvik getur haft á að stofnunin nái settum markmiðum og hins vegar hve miklar líkur eru á að atburður eigi sér stað.

Vægi og forgangur:

Þegar áhætta er metin eru áhrif og vægi margfölduð og áhættustig skilgreint sbr. töflu. Litirnir tákna vægi áhættu.

Mikill (rauður)= Til að tryggja að markmið náist og innra eftirlit sé virkt þarf að bregðast tafarlaust við. Núverandi ástand býður upp á að mistök eigi sér stað.

Frekar mikill (appelsínugulur) = Til að tryggja að markmið náist og innra eftirlit sé virkt þarf að bregðast skjótt við. Núverandi ástand býður upp á að mistök eigi sér stað.

Meðal (gulur) = Grípa þarf til aðgerða með tilliti til kostnaðar og ávinnings.

Litlar (grænn) = Aðgerða ekki þörf, líkur og áhætta ekki það mikil.

• Innri endurskoðun
• Um Innri endurskoðun
• Útgefið efni
• Fagið
• Fræðsluefni
  • Ferlateikningar
  • Áhættustjórnun
  • Innra eftirlit
  • Samspil innri og ytri endurskoðunar