Kanntu brauð að baka? – Samtímasöfnun á Íslandi
18.06.2010
Upplestur á frétt 
Rokkur, strokkur, fat og brauð? Eins og flestum er kunnugt þá varðveita söfn ýmsa muni úr sögu þjóðarinnar en hvernig fara söfnin að því að safna brauði?
NORSAM er samhæfingarhópur norrænna safna um samtímasöfnun og rannsóknir. Markmið hans er að efla og hvetja söfn til samvinnu og er áhersla lögð á að norræn söfn fylgist með þróun samtímasöfnunar á alþjóðavettvangi.
NORSAM stofnaði til verkefnisins Brauð í norðri og kynnti það á norrænni safnaráðstefnu í Malmö í apríl 2009. Tuttugu og fimm söfn á Norðurlöndum og í Eistlandi ákváðu að skrá og rannsaka afmarkaðan þátt sem tengist brauði og brauðmenningu og nota tækifærið til þess að öðlast reynslu og kunnáttu í að miðla niðurstöðum samtímasöfnunar á netinu. Hvert safn mótar verkefnið á eigin forsendum og því eru verkefnin afar mismunandi bæði hvað varðar stærð og viðfangsefni. Áætluð verkefnalok eru 2011 og verða niðurstöður kynntar á netinu.
Á Íslandi taka nokkur söfn þátt í verkefninu og þar á meðal Árbæjarsafn. Þáttur safnsins í Brauð í norðri er að rannsaka brauðgerð í heimahúsum í Reykjavík og af því tilefni mun ilmurinn af nýbökuðu brauði fylla vit gesta safnsins sunnudaginn 20. júní er leitast verður við að safna saman uppskriftum og upplýsingum hjá gestum og gangandi um brauð og brauðgerð.
Þá verða einnig til sýnis á safninu þennan dag nokkrir brauðpeningar en þessir peningar, bæði mynt og seðlar, voru ein tegund "vörupeninga" sem notaðir voru sem gjaldmiðill hér á landi frá miðri síðustu öld og fram á þessa, vegna skorts á peningum í umferð. Vegna þessa hörguls réðust einstakir kaupmenn í að slá eigin mynt eða gefa út seðla sem síðan var hægt að innleysa fyrir vörur í verslunum þeirra og ekki annars staðar.
Bakarar hófu að gefa út brauðpeninga laust fyrir aldamót sem ýmist voru úr málmi eða pappa. Sumir peninganna voru frumstæðir að gerð en aðrir gerðir af hagleik. Viðskiptavinir afhentu bakaranum mjölsekki og fengu brauðpeninga fyrir sem þeir notuðu síðan til að innleysa brauðhleifa. Verðgildi brauðpeninganna var ekki tiltekið en andvirði þeirra var oftast eitt brauð, stundum hálft. Á þá var ýmist letrað "rúgbrauð" eða "brauð".